سنجش تراکم استخوان به زبان ساده
سنجش تراکم استخوان یا دنسیتومتری (DEXA Scan) روشی تخصصی در تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از اشعه ایکس با دوز بسیار پایین میزان تراکم و استحکام استخوان‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش، ابزار اصلی برای تشخیص پوکی استخوان (استئوپروز) و ارزیابی خطر شکستگی در آینده به شمار می‌رود
نحوه انجام سنجش تراکم استخوان
بیمار روی تخت دستگاه دراز می‌کشد و بازوی دستگاه از روی بخش‌هایی مانند ستون فقرات کمری و استخوان ران حرکت می‌کند. اشعه ایکس با انرژی دوگانه از استخوان عبور کرده و نرم‌افزار دستگاه میزان جذب پرتو را محاسبه می‌کند. کل فرایند سریع، بدون درد و معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشد.
برخی کاربردهای سنجش تراکم استخوان
- تشخیص و پیگیری پوکی استخوان (استئوپروز)
- ارزیابی خطر شکستگی استخوان در سنین بالا
- بررسی وضعیت استخوان‌ها در زنان یائسه
- پیگیری پاسخ به درمان‌های دارویی پوکی استخوان
- بررسی اثر بیماری‌های مزمن یا مصرف طولانی‌مدت داروهایی مثل کورتون بر استخوان
مزایا
- استفاده از اشعه با دوز بسیار پایین
- غیرتهاجمی، سریع و بدون درد
- دقت بالا در تشخیص زودهنگام پوکی استخوان
محدودیت‌ها
- استفاده از اشعه ایکس (هرچند دوز بسیار پایین)
- نتایج ممکن است تحت تأثیر عوامل مختلفی مثل وضعیت بدن یا تغییرات تکنیکی دستگاه قرار گیرد
- معمولاً فقط تراکم استخوان‌های خاص (ران و ستون فقرات) سنجیده می‌شود
نکات مهم و آمادگی پیش از سنجش تراکم استخوان
- پرهیز از مصرف مکمل کلسیم حداقل ۲۴ ساعت قبل از آزمایش (در برخی مراکز توصیه می‌شود)
- پوشیدن لباس راحت و بدون اجزای فلزی
- پوشیدن لباس دو تکه (برای راحتی در درآوردن لباس بالاتنه)
- به همراه داشتن پرونده پزشکی و مدارک تصویربرداری‌های قبلی برای مقایسه نتایج
- اطلاع به پزشک در صورت بارداری یا شیردهی
سوالات رایج
زنان بالای ۶۵ سال، مردان بالای ۷۰ سال، زنان یائسه یا افرادی با سابقه مصرف طولانی‌مدت کورتون.
خیر، مقدار اشعه بسیار ناچیز است و بسیار کمتر از یک عکس ساده قفسه سینه می‌باشد.
خیر، این روش فقط برای اندازه‌گیری تراکم استخوان طراحی شده و کاربردی در بررسی سایر بافت‌ها ندارد.
